Kielich do Wieczerzy Pańskiej

Kielich do Wieczerzy Pańskiej

Rok powstania: 1564r.

Kielich składa się z czaszy, długiego trzonu ozdobionego dwoma dekoracyjnymi pierścieniami oraz stopy w kształcie kwiatu o sześciu płatkach.

Czasza ma kształt walca, miękko zaokrąglonego u dołu i lekko rozszerzającego się u góry. W jednej trzeciej wysokości, licząc od dołu, okala ją metalowe zdobienie przypominające wąską koronkę. Poniżej koronki czasza jest dekorowana barwną emalią. Dekoracja przedstawia sześć ptaków, które na jednej nodze stoją na czerwonych rozetach. Ptaki te dają się zidentyfikować jako orzeł, pelikan, feniks, papuga, łabędź i paw, choć mamy tu do czynienia bardziej z fantastycznymi wyobrażeniami niż precyzyjnym odwzorowaniem poszczególnych gatunków. Pod sylwetkami ptaków znajdują się kwietno-owocowe girlandy. Pomiędzy ptakami umieszczono sześć czarnych owalnych plakiet wypełnionych arabeskami. Plakiety zostały ujęte w niebieskie i zielone obramowania przypominające metalowe okucia starych skrzyń. Czerwony ornament tego typu, zwany rollwerkiem, wije się także powyżej plakiet i ptaków, i wieńczy całość kompozycji z emalii.

Trzon kielicha dekorowanego rytymi arabeskami jest w przekroju sześciokątem. Taki kształt ma też mniejszy, z umieszczonych na trzonie pierścieni zwany talerzykiem.  Jest to rozszerzenie trzonu wyznaczające połowę jego wysokości. Powyżej talerzyka trzon wyłożony jest czarną emalią. Między talerzykiem a czaszą znajduje się większy pierścień – nodus. Przypomina on kształtem ażurowy obwarzanek. Ażur nodusu powstał z przeplatających się arabesek i rozetowych guzów.

U nasady trzonu umieszczono owalny emaliowy medalion z wizerunkiem Baranka Paschalnego. Kroczący Baranek został wrysowany w tarczę herbową. Po obu jej stronach znajdują się litery – na lewo od niej I, a na prawo B.

Szeroka stopa kielicha jest podzielona na sześć pól przypominających płatki rumianków. Każde z tych pól ozdobiono rollwerkowym kartuszem z łacińskim napisem odnoszącym się do zbawczej Ofiary Chrystusa. Pod plakietą z Barankiem napis głosi CHRISTUS SALVATOR PRO NOBIS VICTIMA (Chrystus Zbawiciel dla nas (stał się) ofiarą).

Według tradycji kielich został przywieziony do Leszna w 1628 roku przez uchodźców z Czech. Wiąże się go z braćmi czeskimi, czyli ruchem społeczno-religijnym, który w drugiej połowie XV wieku wyłonił się z husytyzmu. W XVI wieku bracia czescy przyłączyli się do protestantyzmu, a w Polsce od 1645 roku stanowili odłam Kościoła reformowanego. Emblemat z Barankiem Paschalnym był powszechnie używanym przez nich symbolem, a umieszczone na plakiecie obok Baranka litery I i B mogą odnosić się do czeskich słów Jednota Bratska, czyli po polsku Jedność Braterska.

Do 1945 roku kielich znajdował się w kościele św. Jana w Lesznie, następnie został wywieziony przez hitlerowców do Herrnhut (Niemcy, Saksonia). Od 1962 roku jest częścią kolekcji Muzeum.

Zobacz także

Miecz
Audiodeskrypcja

Miecz

Tablica funeralna Bogusława Karczewskiegomateriał posiadający film z YouTube
AudiodeskrypcjaPJM

Tablica funeralna Bogusława Karczewskiego